Historia i działalność Stowarzyszenia

Dwie kluczowe daty związane z powstaniem ERN to wspomniane już: konferencja inicjująca (Zittau, 23-25.05.1991) i konstytuujące posiedzenie trójstronnej Rady Euroregionu (Zittau 21.12.1991). Znaczącym wydarzeniem w fazie organizowania się ERN, jako czesko-niemiecko-polskej wspólnoty partnerskiej, było drugie posiedzenie Rady Euroregionu (Liberec, 29.02.1992). Zostało na nim podpisane „Porozumienie ramowe (...)”, jako dokument określający strukturę ERN oraz regulujący podstawowe zasady funkcjonowania tej wspólnoty. Dla realizacji generalnej misji ERN w głównych obszarach problemowo-zadaniowych, duże znaczenie miało kolejne, trzecie posiedzenie Rady Euroregionu (Jelenia Góra, 3.10.1993), na którym uchwalono listę tych zamierzeń i projektów trzech stron ERN, które z uwagi na ich znaczenie dla pomyślnego rozwoju całego czesko-niemiecko-polskiego pogranicza,  zostały uznane za wspólne priorytety  ERN, jako trójstronnej wspólnoty.

Euroregion Nysa powstawał w dwóch etapach. Pierwszy z nich, opisany już wyżej, cechowała pewna spontaniczność, przejawiająca się w podejmowaniu przez samorządy lokalne uchwał o przystąpieniu do ERN, choć była to jeszcze struktura dość amorficzna. Sytuacja ta uległa zmianie w ciągu roku 1992. Przyjęta została nowa formuła wspólnoty, mianowicie jako partnerstwa trzech nowopowstających krajowych stowarzyszeń, tworzonych na prawie każdego z trzech krajów, mających własną autonomię i odrębne statuty, ale których podstawowe zapisy bazują na ustaleniach  trójstronnego „Porozumienia ramowego (...)”. W praktyce oznaczało to konieczność ponownego podejmowania przez samorządy lokalne uchwał o akcesie do ERN. W przypadku strony polskiej - o akceptacji statutu  Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Nysa, zobowiązaniu do wnoszenia rocznych składek etc. Rejestracja Stowarzyszenia G.P. ERN przez ówczesny Sąd Wojewódzki w Jeleniej Górze nastąpiła w dniu 25 września 1992 r.    

Działalnością Euroregionu Nysa kierują jej organy trójstronne: Rada, Prezydium (tworzą je prezesi trzech stowarzyszeń krajowych, zwani prezydentami), oraz Sekretariat, jako organ wykonawczy (trzej dyrektorzy krajowych biur ERN w Zittau, Libercu i Jeleniej Górze). W ciągu 21 lat trójstronna Rada ERN obradowała 15-krotnie a Prezydium ERN odbyło łącznie 58 posiedzeń. Działaność statutowa wspierana jest przez trójstronne gremia robocze. Początkowo były to tzw. grupy robocze (ich liczba rosła od 7 do ponad 20), zaś od czasu wejścia Polski i Czech do Unii Europejskiej zostały one zastąpione przez tzw. „eureksy”, czyli euroregionalne zespoły eksperckie, których obecnie jest 16. Każde z tych ciał odbywa na ogół 3 posiedzenia w ciągu roku.    

Organami kierującymi pracą Stowarzyszenia G.P. ERN są Konferencja Krajowa (dotychczas odbyła ona 31 posiedzeń) oraz Konwent t.j. 10-osobowy zarząd stowarzyszenia, będący równocześnie polskim „modułem” w Radzie ERN.