Specyfika i ciekawostki polskiej strony Euroregionu Nysa

Specyfikę ERN tworzy głównie bogactwo jego walorów przyrodniczych oraz całe dziedzictwo wielonarodowej i wielokulturowej przeszłości tych ziem. Dziś w Euroregionie Nysa, leżącym na styku trzech państw, żyją nie trzy a cztery nacje, licząc słowiańskich Serbołużyczan o 1000-letniej historii, choć nigdy nie mieli oni własnego państwa.

W przypadku Euroregionu Nysa szczególny wyróżnik stanowi i to, iż powstał jako historycznie pierwsza wspólnota transgraniczna na obszarze „bloku wschodniego”. Był inicjatywą pionierską o cechach laboratorium wdrożeniowego. Pomimo dobrych kontaktów z okrzepłymi już euroregionami zachodnimi, twórcy ERN byli w praktyce zdani na siebie. Realia krajów, gdzie jeszcze niedawno panował jakże inny system polityczny i gospodarczy, wykluczały proste kopiowanie doświadczeń euroregionów zachodnich. Wymagało to od animatorów ERN kreatywności, determinacji, a także pewnej odwagi. Idea euroregionów budziła w niektórych polskich kręgach politycznych obawy, czego wyrazem było nieprzyjęcie przez Sejm informacji o powstawaniu euroregionów, złożonej przez ówczesnego szefa MSZ prof. Skubiszewskiego. A był to rok 1993, gdy ERN działał już od dwóch lat, rozwijał się, tworzył swój pozytywny wizerunek, zyskiwał sympatię mieszkańców we wszystkich trzech krajach. Przykład: po ogłoszeniu otwartego konkursu na logo ERN w sekretariatach krajowych w Jeleniej Górze, Libercu i Zittau, złożono łącznie 664 projekty. ERN miał w tej fazie pewne znamiona spontanicznej, unikatowej w swym charakterze (bo ponadgranicznej!) inicjatywy obywatelskiej. Z polskiego punktu widzenia pierwszy etap zakończył się 16 czerwca 1994 r. W tym dniu wysłannicy polskiej strony ERN, po całodniowym posiedzeniu Komisji Spraw Zagranicznych Senatu R.P., usłyszeli treść uchwały Komisji, gdzie jasno stwierdzono, że euroregiony z polskim udziałem bynajmniej nie zagrażają polskiej racji stanu, zaś tym którzy je tworzą należy wyrazić uznanie.

Co do reguł gry jakie w ERN od początku obowiązują, istotne są dwa wyróżniki. Po pierwsze - cztery kanony na których opiera się funkcjonowanie ERN, to jest: partnerstwo, parytet, rotacja i consensus. Po drugie - ważna rola trójstronnych grup roboczych (dziś jest ich 16), które sprawują fachową opiekę nad obszarami problemowo-zadaniowymi, w których ERN  rozwija swoją aktywność.  

„Laboratoryjność” jako ważna cecha ERN, jest tu stale obecna. Oznacza to m.in. kolejne modyfikacje struktury i programów działania, uwzględniające choćby zmiany jakie stale dokonują się w Europie. Obecnie trwają prace nad nową strategią Euroregionu Nysa do 2020 roku.